Obserwuj\u0105c funkcjonowanie os\u00f3b cierpi\u0105cych na bulimi\u0119, mo\u017cna dostrzec pewne przekonania i schematy poznawcze, kt\u00f3re niczym zakl\u0119cia przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powtarzania autodestrukcyjnych zachowa\u0144. \u201eW takim rozumieniu, \u201azakl\u0119cia\u2019 paradoksalnie nie \u201aodp\u0119dzaj\u0105\u2019, lecz \u201aprzyci\u0105gaj\u0105\u2019, stanowi\u0105c warunki wspieraj\u0105ce bulimi\u0119\u201d.1
Do takich utrwalonych przekona\u0144 nale\u017c\u0105: od jutra, wszystko albo nic, efekt domina, bulimia moje \u017cycie, powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci, przeci\u0105\u017cenie i brak plan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
1. Od jutra<\/strong> 2. Wszystko albo nic<\/strong> 3. Efekt domina<\/strong> 4. Bulimia moje \u017cycie<\/strong> 5. Powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci<\/strong> 6. Przeci\u0105\u017cenie<\/strong> 7. Brak plan\u00f3w<\/strong> Na podstawie: 1,2,3,4,5,6,7,8 <\/sup>M.Talarczyk; Bulimia. Przepisy, paradoksy, zakl\u0119cia; Media Rodzina; Pozna\u0144 2010<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Obserwuj\u0105c funkcjonowanie os\u00f3b cierpi\u0105cych na bulimi\u0119, mo\u017cna dostrzec pewne przekonania i schematy poznawcze, kt\u00f3re niczym zakl\u0119cia przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powtarzania autodestrukcyjnych zachowa\u0144. \u201eW takim rozumieniu, \u201azakl\u0119cia\u2019 paradoksalnie nie \u201aodp\u0119dzaj\u0105\u2019, lecz \u201aprzyci\u0105gaj\u0105\u2019, stanowi\u0105c warunki wspieraj\u0105ce bulimi\u0119\u201d.1Do takich utrwalonych przekona\u0144 nale\u017c\u0105: od jutra, wszystko albo nic, efekt domina, bulimia moje \u017cycie, powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci, przeci\u0105\u017cenie i brak […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":585,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\u201eTo zakl\u0119cie, kt\u00f3re powoduje odroczenie wprowadzania zmian, a dora\u017anie stanowi zwolnienie z jakichkolwiek stara\u0144 i przynosi ulg\u0119\u201d<\/em>.2<\/sup> Osoba chora obiecuje sobie, \u017ce od jutra b\u0119dzie inaczej, wierzy, \u017ce wreszcie si\u0119 uda. Przekonanie to jest elementem b\u0142\u0119dnego ko\u0142a, gdy\u017c sprawia, i\u017c w danym momencie chory nie ma motywacji, by wprowadza\u0107 jakiekolwiek zmiany, natomiast my\u015bl o jutrzejszym dniu wolnym od bulimii daje w konsekwencji ulg\u0119, ale tak\u017ce usprawiedliwienie zachowa\u0144 wspieraj\u0105cych objawy \u201etu i teraz\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePotrafi\u0119 \u015bwietnie dzia\u0142a\u0107, gdy wszystko przebiega po mojej my\u015bli, albo nie potrafi\u0119 nic zrobi\u0107, gdy napotykam nawet drobne przeszkody; anga\u017cuj\u0119 si\u0119 maksymalnie w to, co robi\u0119, albo wszystko jest mi oboj\u0119tne i nic nie robi\u0119; zatracam si\u0119 uczuciowo bez granic albo jestem totalnie oboj\u0119tna emocjonalnie; czuj\u0119 si\u0119 wspania\u0142a i atrakcyjna albo brzydka, gruba i beznadziejna\u201d<\/em>3<\/sup> \u2013 m\u00f3wi jedna z os\u00f3b chorych. Funkcjonowanie wed\u0142ug tego schematu obejmuje zar\u00f3wno aspekt choroby, ale tak\u017ce inne sfery \u017cycia. Mo\u017ce si\u0119 to wi\u0105za\u0107 z takimi cechami jak perfekcjonizm lub wysoki poziom aspiracji oraz z nisk\u0105 tolerancj\u0105 na frustracj\u0119. Chorzy od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b ekstremalny \u2013 albo si\u0119 g\u0142odz\u0105 albo objadaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Efekt ten \u201edotyczy g\u0142ownie sposobu od\u017cywiania si\u0119 i polega na lawinowym uruchomieniu objadania si\u0119 przy najdrobniejszym odst\u0119pstwie od za\u0142o\u017conego przez chor\u0105 planu\u201d.<\/em>4<\/sup> Zachowanie wed\u0142ug efektu domina polega na podporz\u0105dkowaniu wszelkich element\u00f3w funkcjonowania jednemu elementowi, kt\u00f3re sprawia, \u017ce misternie u\u0142o\u017cona konstrukcja ulega zniszczeniu. Tak\u0105 \u201ekostk\u0105 domina\u201d jest najcz\u0119\u015bciej dla chorych fakt zjedzenia czego\u015b, czego si\u0119 nie planowa\u0142o np. jednego cukierka, co powoduje uruchomienie mechanizmu burz\u0105cego dotychczasowe plany i priorytety.<\/p>\n\n\n\n
My\u015blenie o bulimii jak o w\u0142asnym \u017cyciu to przejaw identyfikacji z objawami choroby. \u201ePacjentka spostrzegaj\u0105c siebie g\u0142\u00f3wnie w roli chorej, wzmacnia mechanizm bezradno\u015bci, nie doceniaj\u0105c potencjalnych mo\u017cliwo\u015bci oraz pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144 funkcjonowania i radzenia sobie w innych rolach psychospo\u0142ecznych\u201d.<\/em>5<\/sup> W procesie powrotu do zdrowia istotne jest u\u015bwiadomienie sobie przez osoby chore, \u017ce w du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia potrafi\u0105 funkcjonowa\u0107 w innych rolach psychospo\u0142ecznych ni\u017c rola chorego, co pozwala na odbudowanie zaburzonego poczucia w\u0142asnej warto\u015bci i kompetencji.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacje zwi\u0105zane z tym \u201ezakl\u0119ciem\u201d dotycz\u0105 najcz\u0119\u015bciej powrotu do tych samych miejsc (np. domu rodzinnego) lub sytuacji i uruchamiaj\u0105 objawy. Aktywizowane s\u0105 w\u00f3wczas silne emocje, wcze\u015bniej skojarzone z objawami, kt\u00f3re w konsekwencji doprowadzaj\u0105 do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w bulimicznych. Mimo, i\u017c na co dzie\u0144 dana osoba stosuje sposoby, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zapobiega wyst\u0119powaniu destrukcyjnych zachowa\u0144, przewiduje, \u017ce okre\u015blone sytuacje np. odwiedziny domu rodzinnego z pewno\u015bci\u0105 doprowadz\u0105 do wywo\u0142ania objaw\u00f3w. \u201eTo paradoksalne \u201azakl\u0119cie\u2019 pe\u0142ni w takich przypadkach funkcj\u0119 samopotwierdzaj\u0105cej si\u0119 przepowiedni\u201d.<\/em>6<\/sup><\/p>\n\n\n\n
\u201eWiem, \u017ce jak dobrze si\u0119 czuj\u0119, to chc\u0119 wiele zrobi\u0107 i mam bardzo napi\u0119ty plan do wykonania. (\u2026) Staraj\u0105c si\u0119 realizowa\u0107 plan, czuj\u0119, jak ro\u015bnie we mnie napi\u0119cie, \u017ce nie zd\u0105\u017c\u0119 i ponios\u0119 pora\u017ck\u0119. To napi\u0119cie czasem staje si\u0119 nie do zniesienia i ko\u0144czy si\u0119 objawem bulimii\u201d<\/em>7<\/sup> \u2013 m\u00f3wi jedna z os\u00f3b chorych. Nadmiar pan\u00f3w jest cz\u0119sto powtarzanym dysfunkcjonalnym zachowaniem, pomimo, \u017ce wielokrotnie doprowadza do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w bulimii. Chore osoby, mimo zdawania sobie sprawy z niewykonalno\u015bci realizacji nadmiaru cel\u00f3w, nie redukuj\u0105 ich, nie zmieniaj\u0105, czyli powtarzaj\u0105 zachowania, kt\u00f3re mog\u0105 stymulowa\u0107 objawy. Przy przeci\u0105\u017ceniu notorycznie dochodzi\u0107 mo\u017ce tak\u017ce do zaniedbania zaspokajania podstawowych potrzeb, takich jak regularne od\u017cywianie si\u0119 czy odpoczynek, co dodatkowo stanowi czynnik uruchamiaj\u0105cy objawy.<\/p>\n\n\n\n
Brak plan\u00f3w, jako przeciwie\u0144stwo \u201eprzeci\u0105\u017cenia\u201d jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto powtarzaj\u0105cym si\u0119 zachowaniem, mog\u0105cym prowadzi\u0107 do destrukcyjnego funkcjonowania. Osoby chore mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci z organizacj\u0105 wolnego czasu. \u201eGdy chodz\u0119 do pracy, to wiem, \u017ce robi\u0119 co\u015b po\u017cytecznego, ale wypoczywa\u0107 chyba nie potrafi\u0119\u201d<\/em>8<\/sup> \u2013 twierdzi pacjentka. Prawdopodobnie nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 organizacji czasu wolnego, tak, by przyni\u00f3s\u0142 relaks i odpr\u0119\u017cenie wynika tak\u017ce z wy\u017cej opisanych przekona\u0144 i zachowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
M.Talarczyk; Bulimia. Przepisy, paradoksy, zakl\u0119cia; Media Rodzina; Pozna\u0144 2010<\/em><\/p>\n\n\n\n