Triad\u0105 sportsmenek nazywane jest wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie niskiej wydolno\u015bci energetycznej (zwi\u0105zanej z zaburzonym od\u017cywianiem), zaburze\u0144 menstruacji oraz osteopenii lub osteoporozy. Jest to cz\u0119sty problem kobiet czynnie uprawiaj\u0105cych sport i wi\u0105\u017ce si\u0119 z dysfunkcj\u0105 osi podwzg\u00f3rze-przysadka-jajnik.<\/p>\n\n\n\n
Kobiety zawodowo zajmuj\u0105ce si\u0119 sportem staj\u0105 przed trudnym zadaniem dostosowania sposobu od\u017cywiania si\u0119 do zapotrzebowania energetycznego. Ze wzgl\u0119du na znaczny wysi\u0142ek fizyczny zwi\u0105zany z cz\u0119stymi treningami, ich zapotrzebowanie energetyczne jest wi\u0119ksze. Cz\u0119sto, ze wzgl\u0119du na rodzaj uprawianej dyscypliny sportowej, musz\u0105 one r\u00f3wnocze\u015bnie utrzymywa\u0107 odpowiedni\u0105 mas\u0119 cia\u0142a. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to bardzo cz\u0119sto ze stosowaniem diety, kt\u00f3rej konsekwencj\u0105 jest dysproporcja mi\u0119dzy zasobami energetycznymi a ich wydatkowaniem. Nawet, je\u015bli nie prowadzi to do rozwoju zaburze\u0144 od\u017cywiania, mo\u017ce powodowa\u0107 zaburzenia hormonalne.<\/p>\n\n\n\n
Pod wp\u0142ywem intensywnego wysi\u0142ku fizycznego i stresu (np. towarzysz\u0105cemu udzia\u0142owi w zawodach) dochodzi do zaburzenia pulsacyjnego wydzielania gonadoliberyny (GnRH), a w zwi\u0105zku z tym obni\u017cenia st\u0119\u017cenia lutropiny (LH) i hipoestrogenizmu. D\u0142ugie i intensywne treningi prowadz\u0105 r\u00f3wnie\u017c do pobudzenia osi podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercza, co prowadzi do hiperkortyzolemii i hiperandrogemii. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, zmniejsza si\u0119 poziom \u017ce\u0144skich hormon\u00f3w p\u0142ciowych, a zwi\u0119ksza poziom m\u0119skich hormon\u00f3w p\u0142ciowych, czego konsekwencj\u0105 jest zaburzenie miesi\u0105czkowania, a cz\u0119sto nawet zanik miesi\u0105czki (o kt\u00f3rym mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, kiedy krwawienie nie wyst\u0119puje przez co najmniej trzy kolejne miesi\u0105ce). Hipoestrogenizm wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce ze zmniejszeniem mineralnej g\u0119sto\u015bci ko\u015bci, co zwi\u0119ksza ryzyko z\u0142ama\u0144 zm\u0119czeniowych. Niedo\u017cywione sportsmenki s\u0105 zatem bardziej nara\u017cone na powa\u017cne kontuzje.<\/p>\n\n\n\n
Polskie badanie maj\u0105ce na celu okre\u015blenie cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania zaburze\u0144 cyklu menstruacyjnego u kobiet czynnie uprawiaj\u0105cych sport, przeprowadzone w 2005 roku w \u015al\u0105skiej Akademii Medycznej, wykaza\u0142o, \u017ce nieregularne miesi\u0105czki wyst\u0119puj\u0105 a\u017c u 50% sportsmenek i u 20% kobiet z grupy kontrolnej. W\u015br\u00f3d lekkoatletek odsetek ten wzrasta do 75%, a w\u015br\u00f3d pi\u0142karek r\u0119cznych a\u017c do 85%. U 38% sportsmenek cykle trwaj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c 32 dni, a u 37% krwawienie nie wyst\u0119powa\u0142o d\u0142u\u017cej ni\u017c przez trzy miesi\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
U kobiet czynnie uprawiaj\u0105cych sport wyst\u0119puje zwi\u0119kszone ryzyko zachorowania na zaburzenia od\u017cywiania w zwi\u0105zku z redukcj\u0105 dziennej poda\u017cy kalorii i wymuszon\u0105 utrat\u0105 masy cia\u0142a. Bardziej nara\u017cone na nie s\u0105 kobiety uprawiaj\u0105ce sporty, w kt\u00f3rych sylwetka odgrywa istotn\u0105 rol\u0119. Wed\u0142ug bada\u0144 norweskiej profesor medycyny sportowej, Jorunn Sundgot-Borgen, a\u017c 34% kobiet zajmuj\u0105cych si\u0119 estetycznymi dyscyplinami sportowymi (jak np. gimnastyka, skoki do wody) cierpi na zaburzenia od\u017cywiania. Zaburzenia te wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119sto tak\u017ce w\u015br\u00f3d kobiet uprawiaj\u0105cych sporty, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 kategorie wagowe (sporty walki) \u2013 u 27% \u2013 lub sporty wytrzyma\u0142o\u015bciowe (biegi narciarskie, maratony) \u2013 20%. Diagnoz\u0119 anoreksji lub bulimii mia\u0142o 13% kobiet zajmuj\u0105cych si\u0119 sportem technicznym (np. strzelectwem) i 11% trenuj\u0105cych gry zespo\u0142owe. Jedyn\u0105 grup\u0105 sportsmenek, w kt\u00f3rej zaburzenia od\u017cywiania nie by\u0142y cz\u0119stsze ni\u017c w grupie kontrolnej, by\u0142y kobiety trenuj\u0105ce sporty si\u0142owe. Og\u00f3\u0142em w\u015br\u00f3d sportsmenek rozpowszechnienie zaburze\u0144 od\u017cywiania si\u0119 wynios\u0142o 20%, natomiast w grupie kontrolnej \u2013 5%.<\/p>\n\n\n\n
Leczenie zaburze\u0144 tworz\u0105cych triad\u0119 sportsmenek wymaga wsp\u00f3\u0142pracy wielu specjalist\u00f3w (internisty, psychiatry, dietetyka, ginekologa). Niekt\u00f3re zmiany mog\u0105 by\u0107 nieodwracalne. Terapia hormonalna sprawia, \u017ce masa kostna utrzymuje sw\u00f3j poziom, ale nie wzrasta. Niekt\u00f3re badania wskazuj\u0105 jednak na niewielki wzrost mineralnej g\u0119sto\u015bci tkanki kostnej u kobiet, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 ponownie miesi\u0105czkowa\u0107. Je\u015bli niska wydolno\u015b\u0107 energetyczna wi\u0105\u017ce si\u0119 z zaburzeniami od\u017cywiania, ca\u0142kowite zawieszenie trening\u00f3w nie jest wskazane. Mog\u0142oby to spowodowa\u0107 pogorszenie samopoczucia pacjentki lub doprowadzi\u0107 do rozpocz\u0119cia trening\u00f3w na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym niebezpiecze\u0144stwem. Pacjentka mog\u0142aby te\u017c odebra\u0107 taki zakaz jako pr\u00f3b\u0119 przej\u0119cia nad ni\u0105 kontroli. Priorytetem jest znormalizowanie diety choruj\u0105cej sportsmenki i d\u0105\u017cenie do przywr\u00f3cenia prawid\u0142owego przebiegu cyklu menstruacyjnego.<\/p>\n\n\n\n
Na podstawie:<\/em><\/p>\n\n\n\n M. Jurczyk, A. Borawska: Ocena wp\u0142ywu wysi\u0142ku fizycznego na zaburzenia cyklu menstruacyjnego u sportsmenek i pozosta\u0142ych kobiet; Ginekologia Praktyczna, 2010, nr 1, s. 20-22<\/em><\/p>\n\n\n\n A. Nattiv, A.B. Loucks, M.M. Manore, Ch.F. Sanborn, J. Sundgot-Borgen, M.P. Warren: American College of Sports Medicine position stand. The Female Athlete Triad; Medicine & Science in Sports & Exercise, 2007, nr 39(10), s. 1867-1882<\/em><\/p>\n\n\n\n V. Skrzypulec, O. Lindert, M. Morawiec, K. Nowosielski, A. Drosdzol, M. Klimanek: Zaburzenia miesi\u0105czkowania u sportsmenek; Ginekologia Praktyczna, 2005, nr 5, s. 29-31<\/em><\/p>\n\n\n\n J. Sundgot-Borgen, M.K. Torstveit: The Female Athlete Triad- The role of nutrition; Sportmedizin und Sporttraumatologie, 2003, nr 51(1), s. 47-52<\/em><\/p>\n\n\n\n Autor: Ewa Skimina<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Triad\u0105 sportsmenek nazywane jest wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie niskiej wydolno\u015bci energetycznej (zwi\u0105zanej z zaburzonym od\u017cywianiem), zaburze\u0144 menstruacji oraz osteopenii lub osteoporozy. Jest to cz\u0119sty problem kobiet czynnie uprawiaj\u0105cych sport i wi\u0105\u017ce si\u0119 z dysfunkcj\u0105 osi podwzg\u00f3rze-przysadka-jajnik. Kobiety zawodowo zajmuj\u0105ce si\u0119 sportem staj\u0105 przed trudnym zadaniem dostosowania sposobu od\u017cywiania si\u0119 do zapotrzebowania energetycznego. Ze wzgl\u0119du na znaczny wysi\u0142ek fizyczny […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":552,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n