W literaturze dotycz\u0105cej zaburze\u0144 od\u017cywiania stosunkowo niewiele miejsca po\u015bwi\u0119ca si\u0119 pracy dietetyka. Jego praca z chorymi jest niedoceniana, a nierzadko nawet pomijana. Wbrew temu, dietetyk ma ogromne znaczenie dla przebiegu procesu terapeutycznego. Prawid\u0142owo prowadzone leczenie \u017cywieniowe powoduje popraw\u0119 stanu od\u017cywienia i normalizacj\u0119 masy cia\u0142a. Post\u0119powanie to r\u00f3\u017cni si\u0119 nieco w zale\u017cno\u015bci od jednostki chorobowej.<\/p>\n\n\n\n
W ka\u017cdym przypadku dietetyk ma do wykonania kilka zada\u0144. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n
> przeprowadzenie oceny stanu od\u017cywienia,<\/p>\n\n\n\n
> u\u0142o\u017cenie i regularne modyfikowanie planu \u017cywieniowego,<\/p>\n\n\n\n
> korygowanie b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 pacjenta zwi\u0105zanych z od\u017cywianiem,<\/p>\n\n\n\n
> kszta\u0142towanie prawid\u0142owych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych,<\/p>\n\n\n\n
> udzielanie informacji \u017cywieniowych (w przypadku pacjent\u00f3w nieletnich nie tylko im, ale tak\u017ce ich rodzicom),<\/p>\n\n\n\n
> edukowanie rodzic\u00f3w, wskazywanie korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z poprawy stanu od\u017cywienia i prawid\u0142owego od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n\n
Dietetycy zajmuj\u0105cy si\u0119 t\u0105 grup\u0105 chorych s\u0105 w tym kierunku specjalnie wykwalifikowani. Dysponuj\u0105 nie tylko szerok\u0105 wiedz\u0105 z zakresu dietetyki, ale tak\u017ce znajomo\u015bci\u0105 problemu od strony medycznej i psychologicznej. Dodatkowo posiadaj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci pozwalaj\u0105ce na nawi\u0105zanie z pacjentem odpowiedniego rodzaju relacji. S\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105 osob\u0105 w zespole terapeutycznym.<\/p>\n\n\n\n
Praca z cz\u0142owiekiem cierpi\u0105cym na zaburzenia od\u017cywiania powinna rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 od rozmowy z lekarzem w celu zasi\u0119gni\u0119cia informacji na temat psychicznego i somatycznego stanu pacjenta. Wiedza o pacjencie jest pomocna do: prawid\u0142owego zrozumienia jego problem\u00f3w, nawi\u0105zania kontaktu, a tak\u017ce do u\u0142o\u017cenia planu \u017cywieniowego. Podobnie, jak podczas psychoterapii konieczne jest nawi\u0105zanie z chorym relacji opartej na wsp\u00f3\u0142pracy. Aby leczenie \u017cywieniowe przynios\u0142o oczekiwane rezultaty dietetyk musi zdoby\u0107 zaufanie pacjenta oraz sta\u0107 si\u0119 dla niego autorytetem. W tym celu musi wykaza\u0107 si\u0119 profesjonalizmem i fachow\u0105 wiedz\u0105, a jednocze\u015bnie okaza\u0107 zrozumienie i da\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku omawianej grupy chorych jest to wyj\u0105tkowo trudne zadanie. Warunkuj\u0105 to dwa czynniki. Po pierwsze cierpi\u0105cy na zaburzenia od\u017cywiania odczuwaj\u0105 paniczny l\u0119k przed przytyciem i utrat\u0105 kontroli nad jedzeniem. Ponadto znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z nich uwa\u017ca wizyty u dietetyka za zb\u0119dne. Zwykle dysponuj\u0105 du\u017c\u0105 wiedz\u0105 z zakresu dietetyki (szczeg\u00f3lnie diet redukcyjnych), kolekcjonuj\u0105 ksi\u0105\u017cki kucharskie, poradniki, gotuj\u0105 dla swoich rodzin. Wizyta u specjalisty to wed\u0142ug nich strata czasu, gdy\u017c wiedz\u0105 wystarczaj\u0105co du\u017co i nie potrzebuj\u0105 pomocy. Niech\u0119tna, a cz\u0119sto nawet agresywna postawa pacjenta utrudnia skuteczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Z tego powodu na pierwszej wizycie bardzo wa\u017cne jest serdeczne powitanie pacjenta i zapewnienie o ch\u0119ci pomocy. Jest to te\u017c czas na poznanie chorego, nawi\u0105zanie relacji opartej na wsp\u00f3\u0142pracy, dokonanie oceny stanu od\u017cywienia, przeprowadzenie wywiadu \u017cywieniowego oraz zapoznanie si\u0119 z problemami i obawami chorego.<\/p>\n\n\n\n
Po dokonaniu analizy dietetyk powinien przedstawi\u0107 sw\u00f3j punkt widzenia, cele i dok\u0142adnie wyt\u0142umaczy\u0107, na czym b\u0119dzie polega\u0142a terapia. Niezmiernie wa\u017cne jest podkre\u015blenie, \u017ce celem nie jest \u201eutuczenie\u201d go, lecz doprowadzenie do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Przy takim post\u0119powaniu jest szansa m.in. na polepszenie wygl\u0105du sk\u00f3ry, powr\u00f3t miesi\u0105czki, ust\u0105pienie licznych dolegliwo\u015bci, poprawienie nastroju. Pacjent powinien te\u017c zosta\u0107 u\u015bwiadomiony, \u017ce mimo szerokiej wiedzy \u017cywieniowej stosowana przez niego dieta jest nieracjonalna. Prowadzi do wyniszczenia organizmu, gorszego samopoczucia fizycznego i psychicznego oraz licznych dolegliwo\u015bci. Dzi\u0119ki pomocy specjalisty chory mo\u017ce dowiedzie\u0107 si\u0119, jakie pope\u0142nia\u0142 b\u0142\u0119dy, polepszy\u0107 stan od\u017cywienia organizmu, nauczy\u0107 si\u0119 prawid\u0142owych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych, a na ko\u0144cu utrzymywania prawid\u0142owej masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Pytania, kt\u00f3re dietetyk powinien zada\u0107 powinny odnosi\u0107 si\u0119 do:<\/p>\n\n\n\n
> ilo\u015bci spo\u017cywanych posi\u0142k\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n
> regularno\u015bci posi\u0142k\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n
> obj\u0119to\u015bci i kaloryczno\u015bci posi\u0142k\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n
> stosowanych technik kulinarnych,<\/p>\n\n\n\n
> u\u017cywanych przypraw,<\/p>\n\n\n\n
> stopnia aktywno\u015bci fizycznej,<\/p>\n\n\n\n
> obj\u0119to\u015bci wody wypijanej w ci\u0105gu doby.<\/p>\n\n\n\n
Konieczne jest te\u017c dopytanie mi\u0119dzy innymi o:<\/p>\n\n\n\n
> dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego,<\/p>\n\n\n\n
> przebyte operacje,<\/p>\n\n\n\n
> stosowanie suplementy diety,<\/p>\n\n\n\n
> stosowane leki (ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe interakcje mi\u0119dzy lekami a \u017cywno\u015bci\u0105),<\/p>\n\n\n\n
> inne choroby opr\u00f3cz zaburze\u0144 od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n\n
Do oceny stanu od\u017cywienia s\u0142u\u017cy analiza parametr\u00f3w antropometrycznych tj.:<\/p>\n\n\n\n
> masa cia\u0142a,<\/p>\n\n\n\n
> wska\u017anik masy cia\u0142a BMI (dla dzieci wska\u017anik Cole\u201da),<\/p>\n\n\n\n
> grubo\u015b\u0107 fa\u0142d\u00f3w sk\u00f3rno-t\u0142uszczowych w okre\u015blonych miejscach takich, jak:<\/p>\n\n\n\n
\u2013 nad grzebieniem talerza biodrowego,
\u2013 pod dolnym k\u0105tem \u0142opatki,
\u2013 nad mi\u0119\u015bniem tr\u00f3jg\u0142owym i dwug\u0142owym ramienia.
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wska\u017anik BMI nie jest do ko\u0144ca wiarygodny. Pacjenci cierpi\u0105cy na zaburzenia od\u017cywiania z powodu l\u0119ku przed przytyciem cz\u0119sto przed wa\u017ceniem pij\u0105 du\u017ce ilo\u015bci wody. W ich przypadku warto przeprowadzi\u0107 dodatkowe badania np.: pomiar zawarto\u015bci tkanki t\u0142uszczowej i bezt\u0142uszczowej masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Do oceny stanu od\u017cywienia przydatne jest te\u017c wykonanie kilku bada\u0144 biochemicznych polegaj\u0105cych na oznaczeniu st\u0119\u017cenia okre\u015blonych bia\u0142ek w surowicy krwi:<\/p>\n\n\n\n
> albuminy \u2013 najistotniejsze w rozpoznawaniu niedo\u017cywienia; jednak przez d\u0142ugi okres p\u00f3\u0142trwania (18-21 dni) nie nadaj\u0105 si\u0119 do obserwowania szybkich zmian w stanie od\u017cywienia jakie zachodz\u0105 podczas terapii dietetycznej,<\/p>\n\n\n\n
> transferyny \u2013 spadek st\u0119\u017cenia transferyn \u015bwiadczy o niedostarczaniu wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w bia\u0142kowo-energetycznych; ich zalet\u0105 jest kr\u00f3tszy od albumin okres p\u00f3\u0142trwania (ok. 10 dni); trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku niedoboru \u017celaza niezale\u017cnie od stanu od\u017cywienia st\u0119\u017cenie transferryny wzrasta; jest ona dobrym wska\u017anikiem tylko przy prawid\u0142owej zawarto\u015bci \u017celaza w organizmie,<\/p>\n\n\n\n
> prealbumina \u2013 bia\u0142ko o okresie p\u00f3\u0142trwania 2 dni, jest dobrym wska\u017anikiem niedo\u017cywienia,<\/p>\n\n\n\n
> bia\u0142ko wi\u0105\u017c\u0105ce retinol (RBP). Jest to bia\u0142ko o okresie p\u00f3\u0142trwania 12 godzin, dzi\u0119ki czemu jest doskona\u0142ym wska\u017anikiem stanu o\u017cywienia,<\/p>\n\n\n\n
> CLL \u2013 ca\u0142kowita liczba limfocyt\u00f3w \u2013 ich ilo\u015b\u0107 spada przy niedo\u017cywieniu.<\/p>\n\n\n\n
Istotne jest przeprowadzenie badania fizykalnego. Bada si\u0119 wtedy:<\/p>\n\n\n\n
> zaniki mi\u0119\u015bni,<\/p>\n\n\n\n
> obrz\u0119ki w okolicy ko\u015bci krzy\u017cowej lub kostek,<\/p>\n\n\n\n
> utrat\u0119 tkanki t\u0142uszczowej,<\/p>\n\n\n\n
> stan sk\u00f3ry, b\u0142on \u015bluzowych, j\u0119zyka,<\/p>\n\n\n\n
> stan w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Po zebraniu wywiadu, dokonaniu pomiar\u00f3w i zapoznaniu si\u0119 z wynikami bada\u0144 biochemicznych mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do planowania leczenia dietetycznego. Spos\u00f3b leczenia dietetycznego musi by\u0107 dostosowany do stanu fizycznego i psychicznego pacjenta. Najpierw nale\u017cy oceni\u0107 funkcje przewodu pokarmowego. W przypadku podj\u0119cia interwencji \u017cywieniowej pierwszym krokiem jest ustalenie drogi \u017cywienia.
artyku\u0142 na podstawie pracy licencjackiej o temacie: ,,Post\u0119powanie dietetyczne w terapii psychogennych zaburze\u0144 od\u017cywiania\u201d napisanej w Zak\u0142adzie Higieny \u017bywienia i Epidemiologii Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi pod kierunkiem dr n.med.El\u017cbiety Trafalskiej<\/p>\n\n\n\n
Abraham S., Llewellyn J. D.: Anoreksja, bulimia, oty\u0142o\u015b\u0107. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.
Achremowicz B.: Patologiczne formy uzale\u017cnienia od jedzenia. Zdrowa \u017cywno\u015b\u0107. Zdrowy tryb \u017cycia, 2011, 4, 94, 16-18.
Cichy W., Namirowska L.: Wybrane aspekty stanu metabolicznego i psychicznego dzieci z jad\u0142owstr\u0119tem psychicznym. Nowiny Lekarskie 2004,
73, 165-171.
Gaw\u0119cki J., Hryniewiecki L.: \u017bywienie cz\u0142owieka. Podstawy nauki \u017cywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Grzymis\u0142awski M., Gaw\u0119cki J.: \u017bywienie cz\u0142owieka zdrowego i chorego 2. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
Hartwig W.: Endokrynologia kliniczna I. Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1972.
Herrin M.: Nutrition Counselling in the Treatment of Eating Disorders.
Routledge Taylor & Francis Group, London 2003.
Jablow M.: Na bakier z jedzeniem. Gda\u0144skie Wydawnictwo Psychologiczne, Gda\u0144sk 1993.
J\u00f3zeik B.: Anoreksja i bulimia psychiczna. Rozumienie i leczenie zaburze\u0144 od\u017cywiania si\u0119. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Krak\u00f3w 1998
Lewitt A., Brz\u0119czek K., Krupieniacz A.: Interwencje \u017cywieniowe w leczeniu anoreksji \u2013 wskaz\u00f3wki dietetyczne, praca pogl\u0105dowa.
Lew-Starowicz Z.: Edukacja seksualna,.\u015awiat ksi\u0105\u017cki, Warszawa 2006.
Salomon, Berg, Martin, Ville, Biologia, MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2000
Smorawi\u0144ska A., Korman E., Rajewski A., Karlik A.: Czynno\u015b\u0107 tarczycy
a metabolizm t\u0142uszcz\u00f3w u os\u00f3b z jad\u0142owstr\u0119tem psychicznym. Psychiatria Polska 2003, XXXVII, 1,str. 39-46.
Szajewska H.: \u017bywienie dzieci zdrowych i chorych. Oficyna wydawnicza warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Warszawa 2009.
Szyma\u0144ska U., Jagielska G., Tomaszewicz-Libudziec C., Przedlacki J.: Zaburzenia metabolizmu kostnego w jad\u0142owstr\u0119cie psychicznym, Wiadomo\u015bci lekarskie 2007, LX, 1-2<\/p>\n\n\n\n
autor: Maria <\/em>Sobieszek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W literaturze dotycz\u0105cej zaburze\u0144 od\u017cywiania stosunkowo niewiele miejsca po\u015bwi\u0119ca si\u0119 pracy dietetyka. Jego praca z chorymi jest niedoceniana, a nierzadko nawet pomijana. Wbrew temu, dietetyk ma ogromne znaczenie dla przebiegu procesu terapeutycznego. Prawid\u0142owo prowadzone leczenie \u017cywieniowe powoduje popraw\u0119 stanu od\u017cywienia i normalizacj\u0119 masy cia\u0142a. Post\u0119powanie to r\u00f3\u017cni si\u0119 nieco w zale\u017cno\u015bci od jednostki chorobowej. W ka\u017cdym […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":153,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n