Oty\u0142o\u015b\u0107 jest dla wielu ludzi nie lada problemem. Tryb \u017cycia si\u0119 zmieni\u0142: ludzie nie maj\u0105 na co dzie\u0144 dostatecznej ilo\u015bci ruchu, przyjmowany pokarm ulega modyfikacji, wielokrotnym obr\u00f3bkom, a w miejscu pracy przewa\u017ca pozycja siedz\u0105ca. Do g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w powstawania oty\u0142o\u015bci mo\u017cna zaliczy\u0107 predyspozycje genetyczne oraz czynniki psychospo\u0142eczne. W wyniku rozwoju oty\u0142o\u015bci mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 tak\u017ce depresja.<\/p>\n\n\n\n
Oty\u0142o\u015b\u0107 definiuje si\u0119 jako \u201estan patologicznego zwi\u0119kszenia ilo\u015bci tkanki t\u0142uszczowej w organizmie, b\u0119d\u0105cej integraln\u0105 sk\u0142adow\u0105 organizmu\u201d. Nadmierna ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu, kt\u00f3ra gromadzi si\u0119 w organizmie, wp\u0142ywa niekorzystnie na stan zdrowia cz\u0142owieka. Istnieje wiele klasyfikacji oty\u0142o\u015bci. W najcz\u0119\u015bciej stosowanej wyodr\u0119bnia si\u0119 oty\u0142o\u015b\u0107 pierwotn\u0105 oraz wt\u00f3rn\u0105. Pierwszy typ oty\u0142o\u015bci powstaje na skutek dodatniego bilansu energetycznego, kt\u00f3ry prowadzi do zwi\u0119kszenia masy cia\u0142a i wynika przede wszystkim ze stosowania nieprawid\u0142owych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych oraz prowadzenia ma\u0142o aktywnego trybu \u017cycia. Oty\u0142o\u015b\u0107 wt\u00f3rna jest uwarunkowana czynnikami genetycznymi. Jest wynikiem zaburze\u0144 pracy gospodarki hormonalnej, chor\u00f3b o pod\u0142o\u017cu organicznym oraz mo\u017ce by\u0107 konsekwencj\u0105 stosowania \u015brodk\u00f3w farmakologicznych. Najprostsz\u0105 metod\u0105 do diagnozy oty\u0142o\u015bci jest stosunek masy cia\u0142a do kwadratu wzrostu tzw. BMI. Wska\u017anik ten uznawany jest w dzisiejszych czasach za standard przy okre\u015blaniu nie tylko oty\u0142o\u015bci, ale tak\u017ce prawid\u0142owej masy cia\u0142a oraz niedowagi czy nadwagi.<\/p>\n\n\n\n
Ponadto oty\u0142o\u015b\u0107 jest chorob\u0105, kt\u00f3ra nie tylko powoduje przyrost masy cia\u0142a, lecz tak\u017ce powa\u017cne konsekwencje zdrowotne i psychiczne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy somatyczne, np. niska wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 fizyczna, duszno\u015bci, choroby serca, zmiany hormonalne. Nieleczona oty\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce prowadzi\u0107 do upo\u015bledzenia funkcjonowania wielu narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych, a nawet do \u015bmierci. Nadmierna masa cia\u0142a jest cz\u0119sto przyczyn\u0105 wielu powik\u0142a\u0144 natury medycznej i prowadzi do zaburze\u0144 funkcjonowania wielu uk\u0142ad\u00f3w. Co wi\u0119cej, nadmiar tkanki t\u0142uszczowej mo\u017ce doprowadzi\u0107 do licznych zaburze\u0144 funkcjonowania uk\u0142adu sercowo-naczyniowego, takich jak: nadci\u015bnienie czy choroba niedokrwienna serca. Do innych konsekwencji medycznych nale\u017c\u0105: cukrzyca typu 2, zaburzenia gospodarki lipidowej, kamica nerkowa, zesp\u00f3\u0142 bezdechu w czasie snu, choroby p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego, choroba zwyrodnieniowa kr\u0119gos\u0142upa. Coraz cz\u0119\u015bciej wskazuje si\u0119 na istotny zwi\u0105zek oty\u0142o\u015bci ze zwi\u0119kszonym ryzykiem wyst\u0119powania nowotwor\u00f3w, mi\u0119dzy innymi raka jelita grubego, raka piersi.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c w sferze psychicznej oty\u0142ej osoby zachodz\u0105 liczne przemiany. Przyrost masy cia\u0142a powoduje zmiany w my\u015bleniu, postrzeganiu, odbieraniu zewn\u0119trznych bod\u017ac\u00f3w oraz kontaktach z otoczeniem. Wielu ludzi uwa\u017ca, \u017ce wygl\u0105d jest bardzo wa\u017cny do budowania w\u0142asnego wizerunku, a tak\u017ce przy autoprezentacji. Jednak kiedy zostaje on silnie zniekszta\u0142cony poprzez nadwag\u0119<\/a>, osoba oty\u0142a traci wiar\u0119 we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci, ma pesymistyczne my\u015bli, a brak pewno\u015bci siebie prowadzi do ograniczenia kontaktu ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym. Osoba z nadwag\u0105 jest przekonana, \u017ce ma mniejsze szanse na zrobienie kariery, zatrudnienie i awans zawodowy. Uwa\u017ca, \u017ce jest mniej atrakcyjna towarzysko i postrzegana jako kto\u015b gorszy. Kto\u015b, kto si\u0119 \u201edo niczego\u201d nie nadaje. I rzeczywi\u015bcie, ma to sw\u00f3j przek\u0142ad w rzeczywisto\u015bci. Otyli bywaj\u0105 wy\u015bmiewani, odtr\u0105ceni, samotni. A to \u2013 na zasadzie b\u0142\u0119dnego ko\u0142a \u2013 powoduje dalsze \u201ezajadanie stresu\u201d i tycie na z\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142emu \u015bwiatu. \u201eEtykietowaniu\u201d ulegaj\u0105 zar\u00f3wno osoby doros\u0142e, jak i dzieci. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nawet personel medyczny i studenci medycyny postrzegaj\u0105 osoby oty\u0142e negatywnie. Z drugiej strony to w\u0142a\u015bnie depresja mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju oty\u0142o\u015bci. Na powstawanie nadwagi du\u017cy wp\u0142yw maj\u0105 leki przyjmowane w leczeniu zaburze\u0144 afektywnych. W efekcie u os\u00f3b lecz\u0105cych si\u0119 farmakologicznie mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 zaburzenia od\u017cywiania<\/a> prowadz\u0105ce do oty\u0142o\u015bci. Leki przeciwdepresyjne maj\u0105 wiele skutk\u00f3w ubocznych, jednym z nich jest przyrost masy cia\u0142a. Zar\u00f3wno oty\u0142o\u015b\u0107, jak i depresja s\u0105 bardzo powa\u017cnymi problemami. Niew\u0105tpliwe jest stwierdzenie, \u017ce obie te dolegliwo\u015bci wzajemnie na siebie oddzia\u0142uj\u0105. Jednym z punkt\u00f3w wsp\u00f3lnych zaburze\u0144 nastroju i oty\u0142o\u015bci okazuje si\u0119 by\u0107 wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja, wi\u0105\u017c\u0105ca si\u0119 z osamotnieniem cz\u0142owieka, utrat\u0105 podstawowych warto\u015bci i \u017ar\u00f3de\u0142 przyjemno\u015bci. Ludzie \u017cyj\u0105 coraz szybciej, pod presj\u0105 czasu, w po\u015bpiechu, w warunkach sta\u0142ego stresu, co nie sprzyja powstawaniu zdrowym nawykom. Szcz\u0119\u015bcie zapewnia kreatywno\u015b\u0107, efektywno\u015b\u0107, produktywno\u015b\u0107, pozycja spo\u0142eczna, wynagrodzenie, presti\u017c. Ci\u0105g\u0142e zabieganie nie sprzyja kszta\u0142towaniu si\u0119 zdrowych nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. Cz\u0119sto fast food <\/em>zast\u0119puje rodzinne obiady przy wsp\u00f3lnym stole, a chwilowe znajomo\u015bci \u2013 blisko\u015b\u0107 i przyja\u017a\u0144. Poczucie wyobcowania, \u017cyciowej pustki i nadmiar stresu ludzie pr\u00f3buj\u0105 roz\u0142adowa\u0107, opr\u00f3\u017cniaj\u0105c lod\u00f3wk\u0119; przyjemno\u015bci dostarcza tabliczka czekolady czy paczka chips\u00f3w poch\u0142oni\u0119ta bez \u015bwiadomo\u015bci, przed telewizorem. W pewnym momencie frustracja zmienia si\u0119 w poczucie bezsilno\u015bci. \u017bycie traci sens, a cz\u0142owiek zostaje pozbawiony celu, punktu zaczepienia. Traci rado\u015b\u0107 z ka\u017cdej wykonywanej czynno\u015bci, brakuje mu energii i wigoru do podejmowania dzia\u0142a\u0144 z w\u0142asnej, nieprzymuszonej woli. Wszelkie zainteresowania odsuwaj\u0105 si\u0119 w cie\u0144, a nastr\u00f3j pogarsza si\u0119 z dnia na dzie\u0144. Sta\u0142e poczucie winy jest nie do zniesienia\u2026 Ka\u017cda decyzja staje si\u0119 nies\u0142ychanie trudna, najb\u0142ahsze sprawy urastaj\u0105 do problem\u00f3w, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 nie mie\u0107 rozwi\u0105zania. Oto klasyczne objawy depresji. A owa depresja mo\u017ce prowadzi\u0107 do oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze rozwa\u017cania wskazuj\u0105 na to, \u017ce z jednej strony oty\u0142o\u015b\u0107, poczucie wyobcowania, brak wsparcia z powodu dodatkowych kilogram\u00f3w mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 zwi\u0119kszonego poziomu stresu, obni\u017cenia nastroju i wyst\u0105pienia depresji. Z drugiej za\u015b strony przewlek\u0142y stres, obni\u017cenie nastroju i wyst\u0119powanie depresji oraz zwi\u0105zane z nimi zmiany zachowa\u0144 \u017cywieniowych, takie jak pocieszanie si\u0119 jedzeniem i kompulsywne jedzenie, mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 rozwoju oty\u0142o\u015bci. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce niezale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra z tych chor\u00f3b jest przyczyn\u0105, a kt\u00f3ra skutkiem, ich wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu \u015bmiertelno\u015bci, poniewa\u017c obie dolegliwo\u015bci stanowi\u0105 niezale\u017cne czynniki ryzyka chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce wymienia si\u0119 trzy grupy czynnik\u00f3w odpowiedzialnych za wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie oty\u0142o\u015bci i depresji (lub innych zaburze\u0144 nastroju). Pierwsz\u0105 z nich s\u0105 przyczyny jatrogenne. Cz\u0119\u015b\u0107 lek\u00f3w przeciwdepresyjnych powoduje zwi\u0119kszenie masy cia\u0142a, a niekt\u00f3re leki wykorzystywane w terapii chor\u00f3b zwi\u0105zanych z oty\u0142o\u015bci\u0105 mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 objawy depresji. Po drugie od lat 70. XX wieku cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oty\u0142o\u015bci w populacji og\u00f3lnej si\u0119 zwi\u0119ksza. R\u00f3wnocze\u015bnie zaburzenia nastroju s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej spotykane w m\u0142odszych grupach ludzi, co przyczynia si\u0119 do zwi\u0119kszenia wska\u017anik\u00f3w wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania omawianych jednostek chorobowych. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o istnieniu wsp\u00f3lnych dla oty\u0142o\u015bci i zaburze\u0144 nastroju wzorc\u00f3w wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania z innymi problemami medycznymi: zaburzeniami jedzenia oraz pewnymi grupami chor\u00f3b somatycznych. Do zaburze\u0144 jedzenia cz\u0119sto zwi\u0105zanych z oty\u0142o\u015bci\u0105 i depresj\u0105 nale\u017c\u0105: bulimia i zesp\u00f3\u0142 gwa\u0142townego objadania si\u0119. Z kolei chorobami og\u00f3lno\u001fmedycznymi b\u0119d\u0105cymi g\u0142\u00f3wnymi przyczynami zgon\u00f3w u os\u00f3b z depresj\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105 s\u0105: choroba niedokrwienna serca, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze i cukrzyca typu 2. W\u015br\u00f3d biologicznych podstaw oty\u0142o\u015bci i depresji wskazuje si\u0119 mi\u0119dzy innymi zaburzenia czynno\u015bci osi podwzg\u00f3rze \u2013 przysadka \u2013 nadnercza oraz nieprawid\u0142owo\u015bci o\u015brodkowego przeka\u017anictwa serotoninergicznego, noradrenergicznego i dopaminergicznego. U os\u00f3b cierpi\u0105cych na depresj\u0119 zaobserwowano zwi\u0119kszon\u0105 aktywno\u015b\u0107 neuron\u00f3w odpowiedzialnych za wydzielanie kortyko\u001fliberyny i wazo\u001fpresyny argininowej. Warto doda\u0107, \u017ce osob\u0119 chor\u0105 nale\u017cy postrzega\u0107 ca\u0142o\u015bciowo i leczy\u0107 nie tylko dolegliwo\u015bci fizyczne lub psychiczne, ale zaj\u0105\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno cia\u0142em, jak i umys\u0142em. Zmniejszanie dolegliwo\u015bci zwi\u0105zanych z oty\u0142o\u015bci\u0105 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na popraw\u0119 samopoczucia chorego. Praca nad wszystkimi problemami osoby oty\u0142ej daje jej szans\u0119 na popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia. Cz\u0119sto jednak zdarza si\u0119, \u017ce sam proces odchudzania si\u0119 i decyzja o zmianie nawyk\u00f3w \u017cywieniowych stanowi dla pacjent\u00f3w obci\u0105\u017cenie. Stunkard i Wadden wyodr\u0119bnili u odchudzaj\u0105cych si\u0119 os\u00f3b zesp\u00f3\u0142 zachowa\u0144 charakteryzuj\u0105cy si\u0119 prze\u017cywaniem poczucia bezradno\u015bci i straty. W eksperymencie przeprowadzonym na Uniwersytecie Stanu Minnesota w Stanach Zjednoczonych wykazano, \u017ce u os\u00f3b poddanych restrykcyjnej diecie wyst\u0105pi\u0142y zmiany w nastroju, takie jak: depresja, niepok\u00f3j, irytacja oraz rozdra\u017cnienie. W\u015br\u00f3d os\u00f3b badanych zauwa\u017cono zwi\u0119kszon\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 my\u015blenia o jedzeniu. Zdarza si\u0119, \u017ce po osi\u0105gni\u0119ciu zamierzonego efektu, jakim by\u0142a utrata nadmiernych kilogram\u00f3w, pacjenci s\u0105 rozczarowani now\u0105 sytuacj\u0105 i bywa tak, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 zawiedzeni, \u017ce proces odchudzania zmieni\u0142 jedynie ich wygl\u0105d zewn\u0119trzny. Jednak nie wszyscy pacjenci odczuwaj\u0105 negatywne emocje zwi\u0105zane z faktem przej\u015bcia na diet\u0119. S\u0105 osoby, kt\u00f3re szybko przystosowuj\u0105 si\u0119 do nowej sytuacji, nie prze\u017cywaj\u0105c l\u0119ku, napi\u0119cia czy waha\u0144 nastroju. Podsumowuj\u0105c, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce mimo wsp\u00f3lnych szlak\u00f3w patofizjologicznych wp\u0142ywaj\u0105cych na rozw\u00f3j oty\u0142o\u015bci i depresji, nie mo\u017cna jednoznacznie odpowiedzie\u0107 na pytanie, kt\u00f3ra z tych chor\u00f3b jest przyczyn\u0105, a kt\u00f3ra skutkiem. Wydaje si\u0119, \u017ce w indywidualnych przypadkach rozstrzygaj\u0105ca mo\u017ce by\u0107 rozmowa przeprowadzona z osob\u0105 chor\u0105. Najwa\u017cniejsze jest udzielenie wsparcia pacjentowi i pomoc w podtrzymaniu motywacji, kt\u00f3ra jest kluczowym elementem w osi\u0105ganiu celu i sprowadzeniu klienta na dobr\u0105 drog\u0119- drog\u0119 prowadz\u0105c\u0105 ku zdrowiu. Nale\u017cy tak\u017ce podkre\u015bli\u0107, \u017ce niezale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra z tych chor\u00f3b jest przyczyn\u0105, a kt\u00f3ra skutkiem, ich wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u015bmierci, poniewa\u017c zar\u00f3wno oty\u0142o\u015b\u0107, jak i depresja stanowi\u0105 niezale\u017cne czynniki ryzyka chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n <\/a>Wirginia Mroczkowska<\/p>\n\n\n\n BIBLIOGRAFIA<\/p>\n\n\n\n 1. dr hab. med. Dudek D., dr Jaeschke R. [dost\u0119p online] http:\/\/dieta.mp.pl\/otylosc\/70658,otylosc-adepresja<\/p>\n\n\n\n 2. Juru\u0107 A., Bogda\u0144ski P., Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Katedra i Klinika Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych, Zaburze\u0144 Metabolicznych i Nadci\u015bnienia T\u0119tniczego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu<\/p>\n\n\n\n Oty\u0142o\u015b\u0107 i co dalej? O psychologicznych konsekwencjach nadmiernej masy cia\u0142a<\/em><\/p>\n\n\n\n file:\/\/\/C:\/Users\/Ginia\/Downloads\/28713-34760-1-PB.pdf<\/p>\n\n\n\n 3. Olszanecka-Glinianowicz M., Katedra Patofizjologii \u015al\u0105skiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Depresja \u2014 przyczyna czy skutek oty\u0142o\u015bci?<\/em><\/p>\n\n\n\n [dost\u0119p online] https:\/\/journals.viamedica.pl\/eoizpm\/article\/viewFile\/26040\/20850<\/p>\n\n\n\n 4. [dost\u0119p online] https:\/\/portal.abczdrowie.pl\/problem-otylosci<\/a><\/p>\n\n\n\n Photo by Thomas Habr on Unsplash<\/p>\n\n\n\n
W odniesieniu do \u017cycia spo\u0142ecznego okaza\u0142o si\u0119, \u017ce osoby oty\u0142e rzadziej wychodz\u0105 do kina lub teatru i spotykaj\u0105 si\u0119 ze znajomymi ni\u017c osoby, kt\u00f3re maj\u0105 prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a. Dodatkowo problem z nadmiarowymi kilogramami cz\u0119sto powoduje tak\u017ce negatywne oceny ze strony otoczenia. Wy\u015bmiewanie, szykanowanie, przytyki to tylko niekt\u00f3re konsekwencje oty\u0142o\u015bci. Pogorszenie si\u0119 kontakt\u00f3w z otoczeniem oraz pog\u0142\u0119bianie si\u0119 problem\u00f3w psychicznych mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 wycofywania si\u0119 z aktywnego \u017cycia, izolacji, zwi\u0119kszenia stresu<\/a>, a nawet depresji. <\/strong>Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zaburzenia depresyjne w oty\u0142o\u015bci maj\u0105 zwi\u0105zek z p\u0142ci\u0105. Kobiety s\u0105 bardziej nara\u017cone na depresj\u0119 lub zaburzenia l\u0119kowe<\/a> ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. Objawia si\u0119 to poprzez niepok\u00f3j, napi\u0119cie i nadwra\u017cliwo\u015b\u0107. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107 podwy\u017cszony poziom l\u0119ku, stresu oraz nadmierne zamartwianie si\u0119. Kobiety s\u0105 mniej odporne na agresj\u0119 i przemoc, a tak\u017ce dyskryminacj\u0119. Cz\u0119sto s\u0105 uzale\u017cnione od opinii publicznej, gdy\u017c obawiaj\u0105 si\u0119 reakcji otoczenia na ich w\u0142asne zdanie, szczeg\u00f3lnie kiedy dotyczy ono temat\u00f3w znacz\u0105cych. Wol\u0105 si\u0119 wycofa\u0107 w cie\u0144 i nie zabiera\u0107 g\u0142osu w dyskusji. Nie wykazuj\u0105 si\u0119 asertywno\u015bci\u0105, a wr\u0119cz prezentuj\u0105 postaw\u0119 konformistyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Klinika Psychiatrii Doros\u0142ych, Szpital Uniwersytecki, Krak\u00f3w, Oty\u0142o\u015b\u0107 a depresja<\/em><\/p>\n\n\n\n