Tak, to jest ten czas. Decyzja podj\u0119ta- bo jak nie teraz to kiedy? Zero s\u0142odyczy, fast food\u00f3w, przetworzonych produkt\u00f3w, bia\u0142ego pieczywa. Zmieniam swoje \u017cycie, zaczynam zdrowo si\u0119 od\u017cywia\u0107, zawalczy\u0107 o siebie, swoj\u0105 figur\u0119. Wiem, \u017ce pocz\u0105tki s\u0105 trudne, ale dam rad\u0119! Mam siln\u0105 wol\u0119! Min\u0105\u0142 tydzie\u0144, dwa, pi\u0119\u0107\u2026podoba mi si\u0119. Zdrowe, ekologiczne posi\u0142ki naprawd\u0119 s\u0105 dobre. Efekty s\u0105 zauwa\u017calne. Nie mog\u0119 na tym poprzesta\u0107, chc\u0119 wi\u0119cej i wi\u0119cej. Warto\u015bci od\u017cywcze produkt\u00f3w, sk\u0142ad, kalorie- coraz lepiej si\u0119 na tym znam. Przygotowywanie jedzenia, planowanie z dok\u0142adno\u015bci\u0105 ka\u017cdego posi\u0142ku, dawanie rad kole\u017cankom, ostro\u017cne zakupy, aby przypadkiem nie kupi\u0107 czego\u015b niezdrowego, wielogodzinne rozmy\u015blania nad jad\u0142ospisem na kolejny dzie\u0144 to moje nowe zaj\u0119cie, m\u00f3j styl \u017cycia!<\/p>\n\n\n\n
Czy to dbanie o siebie, swoje zdrowie czy mo\u017ce to ju\u017c obsesja?<\/p>\n\n\n\n
Na pewno jest to jedna z dr\u00f3g, prowadz\u0105ca do ortoreksji, czyli obsesji na punkcie zdrowego od\u017cywiania si\u0119. Schorzenie to po raz pierwszy zdiagnozowa\u0142 i opisa\u0142 Steve Bratman. Jednocze\u015bnie on sam by\u0142 pierwszym, zdiagnozowanym przypadkiem. W dzieci\u0144stwie cierpia\u0142 na alergi\u0119. Rodzice dbali, by unika\u0142 niekt\u00f3rych produkt\u00f3w, zw\u0142aszcza mleka i glutenu. Przekonywali, \u017ce zdrowa dieta gwarantuje dobr\u0105 kondycj\u0119 i samopoczucie. Z up\u0142ywem lat obawa przed jedzeniem, kt\u00f3re mog\u0142oby zaszkodzi\u0107, zaczyna\u0142a przybiera\u0107 form\u0119 obsesji. Systematycznie Bratman wykre\u015bla\u0142 z jad\u0142ospisu produkty, kt\u00f3re wydawa\u0142y mu si\u0119 niezdrowe. Przygotowaniu posi\u0142k\u00f3w po\u015bwi\u0119ca\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego czasu. Z wyprzedzeniem planowa\u0142 jad\u0142ospis. Nadmierna koncentracja na diecie spowodowa\u0142a, \u017ce Bratman zacz\u0105\u0142 si\u0119 izolowa\u0107, unika\u0107 kontakt\u00f3w z przyjaci\u00f3\u0142mi, rodzin\u0105. Dopiero, gdy jego zdrowie zacz\u0119\u0142o si\u0119 pogarsza\u0107, u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce jest co\u015b na rzeczy. \u201eDieta cud\u201d po prostu mu szkodzi, wyniszcza organizm. Bratman uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 i rozpocz\u0105\u0142 prywatn\u0105 praktyk\u0119. W gabinecie przyjmowa\u0142 pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy zapadali na r\u00f3\u017cne choroby z powodu podobnego do jego- rygorystycznie przestrzeganej diety.
W dzisiejszym \u015bwiecie za kanon pi\u0119kna uwa\u017cana jest szczup\u0142a, nienaganna sylwetka. Zdrowe od\u017cywianie si\u0119 oraz uprawianie sport\u00f3w to podstawa zachowania zdrowego trybu \u017cycia. Wym\u00f3g ten staje si\u0119 cz\u0119sto obsesj\u0105. Ci\u0105g\u0142a kontrola nad spo\u017cywanymi posi\u0142kami, pilnowanie, by aktywno\u015b\u0107 fizyczna by\u0142a systematyczna i intensywna, prowadz\u0105 do rozwoju zaburze\u0144 od\u017cywiania- w tym ortoreksji. Ortoreksja to zaburzenie natury psychicznej, kt\u00f3re niedawno zosta\u0142o opisane i uwzgl\u0119dnione w s\u0142owniku psychopatologii zaburze\u0144 od\u017cywiania. Zaburzenie to rozwija si\u0119 powoli i podst\u0119pnie. Nie wiadomo, kiedy zaczyna dominowa\u0107 w \u017cyciu pacjenta. Najpierw jest stosowanie r\u00f3\u017cnych diet i precyzyjne planowanie codziennego jad\u0142ospisu. Potem nast\u0119puje stopniowa eliminacja coraz wi\u0119kszej liczby produkt\u00f3w. Zostaj\u0105 jedynie te, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 niczym nieska\u017cone, czyste. Cierpi\u0105cy na ortoreksj\u0119 przyk\u0142ada patologiczn\u0105 wr\u0119cz wag\u0119 do tego, aby \u017cywi\u0107 si\u0119 pokarmem, kt\u00f3ry uznaje za zdrowy, warto\u015bciowy. Ortorektyk po\u015bwi\u0119ca na my\u015blenie o jedzeniu i planowanie posi\u0142k\u00f3w wi\u0119cej czasu ni\u017c na cokolwiek innego. Wszelkie inne sprawy przesuwaj\u0105 si\u0119 na dalszy plan. Ofiarami ortoreksji padaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej kobiety. Zaburzenie to jest r\u00f3wnie\u017c charakterystyczne dla spo\u0142ecze\u0144stw bogatych. Jeden ze scenariuszy jest taki, \u017ce najpierw rezygnuje si\u0119 z cukr\u00f3w, t\u0142uszcz\u00f3w. Potem osoba przerzuca si\u0119 na \u017cywno\u015b\u0107 ekologiczn\u0105. Kolekcjonuje poradniki i ksi\u0105\u017cki o tym, co je\u015b\u0107, a czego unika\u0107. Bez ustanku sprawdza nowinki na temat szkodliwo\u015bci poszczeg\u00f3lnych pokarm\u00f3w. Po pewnym czasie ortorektyk je ju\u017c tylko pi\u0119\u0107, sze\u015b\u0107 produkt\u00f3w, kt\u00f3re uzna\u0142 za bezpieczne dla swojego organizmu, dla swojego zdrowia. I tak jest ka\u017cdego dnia. Osoba anga\u017cuje sw\u00f3j czas, energi\u0119 i skupia my\u015bli na tym, co dok\u0142adnie b\u0119dzie je\u015b\u0107 i jak\u0105 b\u0119dzie to mia\u0142o warto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyn ortoreksji jest wiele. Jedn\u0105 z nich jest moda na zdrowe od\u017cywianie si\u0119 kreowana przez media, czasopisma dla kobiet. Z drugiej za\u015b strony wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo jest bombardowane doniesieniami o szkodliwo\u015bci spo\u017cywania r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w. Przyczyna tej wieloetapowej choroby bez w\u0105tpienia tkwi w psychice. Problem nie pojawia si\u0119 ot tak. Na ortoreksj\u0119 podatne s\u0105 osoby skoncentrowane na sobie, d\u0105\u017c\u0105ce do idea\u0142u. Pe\u0142na kontrola nad sposobem od\u017cywiania si\u0119, sprawia im satysfakcj\u0119. Osoby te narzucaj\u0105 sobie re\u017cim dietetyczny, z ka\u017cdym dniem coraz wi\u0119kszy. Pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 systemem kar i nagr\u00f3d. Ka\u017cde odst\u0119pstwo od zasad wywo\u0142uje w nich ogromne poczucie winy. Schorzenie to dotyka zazwyczaj osoby z nadmiernie perfekcyjn\u0105 osobowo\u015bci\u0105, pedantyczne, bardzo krytyczne wobec siebie samych. Pojawia si\u0119 tak\u017ce u adolescent\u00f3w i mo\u017ce by\u0107 wyrazem buntu, budowania w\u0142asnej autonomii. U ludzi doros\u0142ych natomiast cz\u0119sto \u201ewyzwalaczem\u201d jest choroba przewlek\u0142a: choroba onkologiczna, cukrzyca, alergie pokarmowe, niewydolno\u015bci narz\u0105dowe \u2013 wszystko co wymusza prozdrowotn\u0105 zmian\u0119 sposobu \u017cywienia ze wzgl\u0119du na dokuczliwe dolegliwo\u015bci. Ortorektyk \u015blepo wierzy w to, \u017ce je\u017celi b\u0119dzie przestrzega\u0107 tak surowej diety, to nie do\u015bwiadczy wielu chor\u00f3b, z kt\u00f3rymi zmaga si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo. Cz\u0119sto do swoich metod pr\u00f3buje przekona\u0107 swoich znajomych, przyjaci\u00f3\u0142, rodzin\u0119. Jest zdolny tak\u017ce rzuci\u0107 prac\u0119, obowi\u0105zki domowe, je\u015bli przeszkadzaj\u0105 mu one w zdrowym od\u017cywianiu. Czyste szale\u0144stwo. Jedzenie produkt\u00f3w dozwolonych i unikanie tych \u201eszkodliwych\u201d staje si\u0119 \u017cyciow\u0105 filozofi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Skutki choroby s\u0105 zazwyczaj powa\u017cne. Osoby zmagaj\u0105ce si\u0119 z ortoreksj\u0105 zapadaj\u0105 na liczne schorzenia, kt\u00f3rych przyczyna tkwi w niew\u0142a\u015bciwym sposobie od\u017cywiania si\u0119. Dieta uboga w sk\u0142adniki od\u017cywcze: bia\u0142ka, t\u0142uszcz\u00f3w, w\u0119glowodan\u00f3w, witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych przyczynia si\u0119 do powstawania zmian w organizmie. Najpierw pojawiaj\u0105 si\u0119 b\u00f3le i zawroty g\u0142owy, nast\u0119pnie k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105 i koncentracj\u0105. Towarzysz\u0105 im tak\u017ce nudno\u015bci, b\u00f3le brzucha, os\u0142abienie. Ustaje miesi\u0105czka, poniewa\u017c organizm nie jest zdolny do produkowania wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci estrogen\u00f3w. Brak odpowiedniej ilo\u015bci \u017celaza i cynku, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em jest mi\u0119so, mo\u017ce spowodowa\u0107 anemi\u0119 i spadek odporno\u015bci. Wzrasta zagro\u017cenie osteoporoz\u0105, nadci\u015bnieniem, chorob\u0105 serca. Dieta uboga w warzywa, owoce i b\u0142onnik przyspiesza rozw\u00f3j nowotworu jelita grubego. Niedobory energetyczne zaburzaj\u0105 gospodark\u0119 hormonaln\u0105 organizmu. A to z kolei, mo\u017ce prowadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 depresji, waha\u0144 nastroju i zaburze\u0144 psychicznych. Ortoreksja ma te\u017c konsekwencje dla funkcjonowania chorego w spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 wyobcowanie, samotno\u015b\u0107, izolacja. Co wa\u017cne, ortoreksja prezentuje obraz podobny do obrazu jad\u0142owstr\u0119tu psychicznego. W obu przypadkach wyst\u0119puj\u0105 rytua\u0142y zwi\u0105zane z posi\u0142kami, zaabsorbowanie spo\u017cywanymi pokarmami oraz sztywne nawyki \u017cywieniowe. Zar\u00f3wno osoby cierpi\u0105ce z powodu anoreksji, jak i ortoreksji postrzega\u0107 mog\u0105 swoje objawy jako egosyntoniczne, czyli akceptowane lub po\u017c\u0105dane przez chorych. Prezentuj\u0105 te\u017c nisk\u0105 motywacj\u0119 do leczenia. Jednak celem ortorektyka nie jest bycie przesadnie szczup\u0142ym. Dla niego liczy si\u0119 jako\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w. Ka\u017cda kaloria, kt\u00f3ra trafia do organizmu musi by\u0107 absolutnie zdrowa. Natomiast dla anorektyka najwa\u017cniejsza jest ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanych kalorii.
Niestety, nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych lat zjawisko ortoreksji stanie si\u0119 coraz bardziej powszechne z uwagi na dost\u0119pno\u015b\u0107 informacji na temat od\u017cywiania w \u015brodkach masowego przekazu. Ponadto, coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 zdrowa \u017cywno\u015b\u0107, przer\u00f3\u017cne diety, a tak\u017ce d\u0105\u017cenie ludzi do prowadzenia aktywnego i zdrowego trybu \u017cycia. Nie zapomnijmy jednak, \u017ce jedzenie powinno by\u0107 przyjemno\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie, dostarcza\u0107 niezb\u0119dnych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych \u2013 witamin, minera\u0142\u00f3w do prawid\u0142owego funkcjonowania i wydatkowania energii. Nasze zdrowie zale\u017cy przede wszystkim od tego, co jemy. Wa\u017cne, aby\u015bmy dbali o jako\u015b\u0107 po\u017cywienia, ilo\u015b\u0107, regularno\u015b\u0107 oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 spo\u017cywanych posi\u0142k\u00f3w. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, aby przede wszystkim potrafi\u0107 s\u0142ucha\u0107 swojego organizmu i adekwatnie reagowa\u0107 na jego potrzeby.<\/p>\n\n\n\n
Wirginia Mroczkowska<\/p>\n\n\n\n
BIBLIOGRAFIA<\/p>\n\n\n\n
1. Markowska Beata, Ortoreksja \u2013 \u015bmiertelnie zdrowa dieta [dost\u0119p online]
http:\/\/www.solaris-rozwojosobisty.pl\/ortoreksja-smiertelnie-zdrowa-dieta\/<\/p>\n\n\n\n
2. Janas-Kozik M., Zejda J., Stochel M., Bro\u017cek G., Janas A., Jelonek I., Ortoreksja \u2013 nowe rozpoznanie? Psychiatria Polska 2012, tom XLVI, numer 3, strony 441\u2013450 [dost\u0119p online] http:\/\/www.psychiatriapolska.pl\/uploads\/images\/PP_3_2012\/441JanasKozik_PsychiatrPol_3_2012.pdf<\/p>\n\n\n\n
3. Kapa\u0142a Aleksandra, Ortoreksja czyli ob\u0142\u0119d zdrowego od\u017cywiania [dost\u0119p online]
http:\/\/www.poradnikzdrowie.pl\/psychologia\/nalogi\/ortoreksja-grozna-choroba-wynikajaca-z-przesadnej-dbalosci-o-diete_38104.html<\/p>\n\n\n\n
4. http:\/\/www.poradnikzdrowie.pl\/psychologia\/nalogi\/ortoreksja-objawy-zrob-test-na-ortoreksje_34839.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tak, to jest ten czas. Decyzja podj\u0119ta- bo jak nie teraz to kiedy? Zero s\u0142odyczy, fast food\u00f3w, przetworzonych produkt\u00f3w, bia\u0142ego pieczywa. Zmieniam swoje \u017cycie, zaczynam zdrowo si\u0119 od\u017cywia\u0107, zawalczy\u0107 o siebie, swoj\u0105 figur\u0119. Wiem, \u017ce pocz\u0105tki s\u0105 trudne, ale dam rad\u0119! Mam siln\u0105 wol\u0119! Min\u0105\u0142 tydzie\u0144, dwa, pi\u0119\u0107\u2026podoba mi si\u0119. Zdrowe, ekologiczne posi\u0142ki naprawd\u0119 s\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":135,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-134","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n