Cho\u0107 istnieje wiele metod terapii, kt\u00f3re mo\u017cna z powodzeniem stosowa\u0107 w leczeniu zaburze\u0144 od\u017cywiania, zazwyczaj szpitale i r\u00f3\u017cne o\u015brodki proponuj\u0105 kt\u00f3r\u0105\u015b z nast\u0119puj\u0105cych: poznawczo-behawioraln\u0105, psychodynamiczn\u0105 lub systemow\u0105. Dzi\u015b na warsztat we\u017amiemy terapi\u0119 systemow\u0105. Jak przebiega, jaka jest jej skuteczno\u015b\u0107 i jakie stoj\u0105 za ni\u0105 idee?<\/p>\n\n\n\n
Terapia rodzinna wywodz\u0105ca si\u0119 z teorii systemowej uznaje rodzin\u0119 za wsp\u00f3lnie powi\u0105zany system, w kt\u00f3rym wszyscy cz\u0142onkowie wzajemnie na siebie oddzia\u0142uj\u0105. St\u0105d te\u017c, wedle teorii systemowej, uwa\u017ca si\u0119 anoreksj\u0119 za chorob\u0119 ca\u0142ej rodziny. Przyjmuje si\u0119, \u017ce najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 ona w rodzinach unikaj\u0105cych konflikt\u00f3w i nie potrafi\u0105cych ze sob\u0105 otwarcie rozmawia\u0107.
S. Minuchin uzna\u0142, \u017ce \u201erodziny anorektyczne\u201d charakteryzuj\u0105 si\u0119 sztywno\u015bci\u0105, uwik\u0142aniem i w\u0142\u0105czeniem dziecka w konflikty rodzic\u00f3w oraz nadopieku\u0144czo\u015bci\u0105. To rodziny, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 trudno\u015bci komunikacyjne i kt\u00f3re nie s\u0105 zdolne do jawnego okazywania negatywnych uczu\u0107 czy szczerych dyskusji na tematy, w kt\u00f3rych maj\u0105 podzielone zdania. Zwraca si\u0119 te\u017c uwag\u0119 na blokowanie dziecka w uzyskiwaniu autonomii i jego nadmierne wi\u0105zanie.
Dodatkowo, gdy dziecko zaczyna chorowa\u0107, rodzina widzi w tym nowy czynnik \u0142\u0105cz\u0105cy. Rodzice jednocz\u0105 si\u0119 w pr\u00f3bach ratowania chorej, s\u0105 w stanie porzuci\u0107 mniej wa\u017cne spory i zepchn\u0105\u0107 na bok k\u0142\u00f3tnie ma\u0142\u017ce\u0144skie. To nie znaczy jednak, \u017ce szybciej dojdzie do wyzdrowienia, poniewa\u017c w pewnym momencie zaburzenie staje si\u0119 tak centralnym spoiwem dla systemu rodzinnego, \u017ce nie potrafi bez niego funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Maj\u0105c ju\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, jaka teoria i idee le\u017c\u0105 u podstaw terapii rodzinnej, lepiej zrozumiemy, dlaczego terapeuta wykorzystuje takie, a nie inne interwencje. Ca\u0142o\u015b\u0107 leczenia mo\u017cna w zasadzie sprowadzi\u0107 do dw\u00f3ch proces\u00f3w: zmiany wewn\u0119trznej dynamiki rodziny oraz zniesienia objaw\u00f3w pacjenta. Terapeuta mo\u017ce u\u017cywa\u0107 instruowania, interpretowania, kwestionowania czy blokowania niekonstruktywnych interakcji mi\u0119dzy cz\u0142onkami rodziny. Stara si\u0119 on tak\u017ce u\u0142atwi\u0107 komunikacj\u0119 i pom\u00f3c w negocjacjach pomi\u0119dzy rodzicami. Za g\u0142\u00f3wne cele terapii mo\u017cna uzna\u0107: ustanowienie odpowiedniej hierarchii, granic i r\u00f3l w obr\u0119bie rodziny, a tak\u017ce wsparcie komunikacji i zawarcie przymierza mi\u0119dzy doros\u0142ymi w rodzinie.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku starszych, bardziej samodzielnych pacjent\u00f3w, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 terapii polega na zach\u0119caniu ich do dokonania zmian w relacjach, nabycia wi\u0119kszej niezale\u017cno\u015bci, zerwania niszcz\u0105cych wi\u0119zi i znalezienia sobie zainteresowa\u0144 poza rodzin\u0105. Natomiast je\u015bli m\u00f3wimy o adolescentach, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 terapeuty b\u0119dzie skupia\u0107 si\u0119 na rodzicach. B\u0119d\u0105 oni zach\u0119cani do przej\u0119cia kontroli nad jedzeniem dziecka, ilo\u015bci\u0105 spo\u017cywanych kalorii czy objawami bulimicznymi. Najwa\u017cniejsz\u0105 interwencj\u0105 b\u0119dzie jednak przeformu\u0142owanie r\u00f3l w rodzinie. W momencie gdy objawy choroby dziecka s\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 i traktowane s\u0105 jako jedyny czynnik \u0142\u0105cz\u0105cy rodzin\u0119, remisja jest odbierana jako zagro\u017cenie zmuszaj\u0105ce do nauki nowych sposob\u00f3w interakcji. Terapeuta pomaga stopniowo wprowadzi\u0107 zmian\u0119 we wzajemnych stosunkach rodziny i uczy, jak zape\u0142ni\u0107 pustk\u0119 po objawach, pozostaj\u0105cych dotychczas w centrum systemu. Cz\u0142onkowie rodziny s\u0105 zach\u0119cani do znalezienia nowych zaj\u0119\u0107 i sposob\u00f3w odnoszenia si\u0119 do siebie.<\/p>\n\n\n\n
Terapia anga\u017cuj\u0105ca ca\u0142e \u015brodowisko \u017cyciowe pacjenta ma niew\u0105tpliwie wiele zalet, ale r\u00f3wnie\u017c kilka istotnych wad. Takie skupienie na rodzicach mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce poczuj\u0105 si\u0119 oni obarczeni ca\u0142\u0105 win\u0105 za chorob\u0119 dziecka. Natomiast pacjenci upatruj\u0105cy \u017ar\u00f3d\u0142a problemu tylko i wy\u0142\u0105cznie w sobie, mog\u0105 nie zgadza\u0107 si\u0119 na anga\u017cowanie rodziny w proces leczenia. Je\u015bli terapeuta nie poprowadzi sesji odpowiednio, delikatny proces zmiany status quo w systemie rodzinnym mo\u017ce by\u0107 odebrany jako zagra\u017caj\u0105cy i wzbudzi\u0107 w uczestnikach sesji wrogo\u015b\u0107 do terapeuty.
Dodatkowo, pacjenci bardzo chorzy i wycie\u0144czeni mog\u0105 nie mie\u0107 wystarczaj\u0105co du\u017co czasu na zach\u0119cenie ich do udzia\u0142u w terapii, zanim zostan\u0105 skierowani na hospitalizacj\u0119. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce niekt\u00f3re rodziny posiadaj\u0105 tak rozmyte granice, a ich cz\u0142onkowie s\u0105 tak g\u0142\u0119boko uwik\u0142ani w problem, \u017ce oderwanie od \u015brodowiska rodzinnego na czas terapii mo\u017ce by\u0107 wskazane. Trzeba tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce nam\u00f3wienie bliskich na zaakceptowanie konieczno\u015bci uczestnictwa w terapii i systematycznego pojawiania si\u0119 na sesjach mo\u017ce czasami by\u0107 zadaniem nie tyle trudnym, co wr\u0119cz niemo\u017cliwym.<\/p>\n\n\n\n
Mimo tego warto rozwa\u017cy\u0107 ten rodzaj terapii. Jego du\u017c\u0105 zalet\u0105 jest to, \u017ce uwzgl\u0119dnia czynniki zewn\u0119trzne (rodzina), kt\u00f3re mog\u0105 podtrzymywa\u0107 chorob\u0119 i nie obarcza pacjenta ca\u0142\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. Mo\u017ce te\u017c by\u0107 jednocze\u015bnie prowadzony z innym rodzajem leczenia, np. z psychoterapi\u0105 poznawczo-behawioraln\u0105 czy leczeniem farmakologicznym, co pozwoli zwi\u0119kszy\u0107 skuteczno\u015b\u0107 interwencji. M\u00f3wi\u0105c o skuteczno\u015bci \u2013 je\u015bli nadal mieszkasz z rodzin\u0105 lub czujesz, \u017ce jest ona sta\u0142ym, nieod\u0142\u0105cznym elementem twojego \u017cycia, je\u015bli jeste\u015b w m\u0142odym wieku i cierpisz na anoreksj\u0119 lub bulimi\u0119, to prawdopodobnie terapia systemowa jest odpowiednia dla ciebie.<\/p>\n\n\n\n
Istniej\u0105 wyniki bada\u0144, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce terapia rodzinna najlepsze efekty przynosi u pacjent\u00f3w anorektycznych, a szczeg\u00f3lnie u tych, u kt\u00f3rych rozw\u00f3j choroby nast\u0105pi\u0142 przed 19 r. \u017c. i trwa nie d\u0142u\u017cej ni\u017c od 3 lat. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce najlepiej sprawdza si\u0119 u adolescent\u00f3w, jednak odnotowano r\u00f3wnie\u017c dobre efekty w pr\u00f3bie pacjent\u00f3w, gdzie \u015brednia wieku wynosi\u0142a 26 lat. Lock i in. stwierdzili, \u017ce najwi\u0119cej remisji wyst\u0119powa\u0142o u ludzi w m\u0142odym wieku, z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 problem\u00f3w rodzinnych i brakiem wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105cych zaburze\u0144 psychicznych. Nie ma jednak og\u00f3lnego konsensusu co do skuteczno\u015bci tej terapii, a opr\u00f3cz danych dotycz\u0105cych leczenia anoreksji i bulimii, brak jest sp\u00f3jnych doniesie\u0144 o efektywno\u015bci leczenia innych zaburze\u0144 od\u017cywiania. Mo\u017cliwe, \u017ce zasadnicz\u0105 rol\u0119 w skuteczno\u015bci leczenia odgrywa tak\u017ce przymierze terapeutyczne \u2013 im silniejsze, tym wcze\u015bniejszy przyrost masy cia\u0142a i mniejsze prawdopodobie\u0144stwo porzucenia terapii.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cda terapia jest lepsza ni\u017c jej brak. Nawet je\u015bli leczenie psychologiczne nie doprowadzi do wyleczenia za pierwszym podej\u015bciem, cz\u0119sto pozwala polepszy\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia i zmniejszy\u0107 objawy. \u017badne badania dotycz\u0105ce skuteczno\u015bci nie s\u0105 w stanie powiedzie\u0107, czy dany typ terapii sprawdzi si\u0119 akurat u nas. Ka\u017cdy z nas jest wielk\u0105 indywidualno\u015bci\u0105 i ka\u017cdy musi przej\u015b\u0107 ci\u0119\u017ck\u0105 drog\u0119 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w, by uzyska\u0107 zamierzony efekt.<\/p>\n\n\n\n
Autor: Aleksandra Frydrysiak<\/em><\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1. Ogden, J. (2011). Psychologia od\u017cywiania si\u0119. Od zdrowych do zaburzonych zachowa\u0144 \u017cywieniowych.<\/em> Krak\u00f3w: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Cho\u0107 istnieje wiele metod terapii, kt\u00f3re mo\u017cna z powodzeniem stosowa\u0107 w leczeniu zaburze\u0144 od\u017cywiania, zazwyczaj szpitale i r\u00f3\u017cne o\u015brodki proponuj\u0105 kt\u00f3r\u0105\u015b z nast\u0119puj\u0105cych: poznawczo-behawioraln\u0105, psychodynamiczn\u0105 lub systemow\u0105. Dzi\u015b na warsztat we\u017amiemy terapi\u0119 systemow\u0105. Jak przebiega, jaka jest jej skuteczno\u015b\u0107 i jakie stoj\u0105 za ni\u0105 idee? Terapia rodzinna wywodz\u0105ca si\u0119 z teorii systemowej uznaje rodzin\u0119 za […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":132,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n
2. B\u0142a\u017cej, J. (2016). Funkcjonowanie rodziny i postawy rodzicielskie a ekspresja zachowa\u0144 anorektycznych. Kwartalnik Naukowy, 1(25),<\/em> 320-330
3. Zi\u00f3\u0142kowska, B. (2000). Uwarunkowania ekspresji syndromu gotowo\u015bci anorektycznej. Sbornik Praci Filozoficke Fakulty Brnenske Univerzity<\/em>, 35-55
4. Popek, L., Ba\u017cy\u0144ska, K., Misiec, M., Remberk, B., Turno, M. (2011). Rozumienie zaburze\u0144 od\u017cywiania si\u0119 u adolescent\u00f3w p\u0142ci m\u0119skiej w uj\u0119ciu psychodynamicznym, systemowym i behawioralno-poznawczym. Psychoterapia, 4(159<\/em>), 5-15.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"