TEKST ALEKSANDRA FRYDRYSIAK<\/strong><\/p>\n\n\n\n Po\u017cywienie jest odpowiedzi\u0105 na jedn\u0105 z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych, mianowicie g\u0142\u00f3d. Jest to wi\u0119c nieod\u0142\u0105czna cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia, od kt\u00f3rej nie da si\u0119 tak po prostu uwolni\u0107 bez konsekwencji. Dlatego te\u017c do potraw i samego aktu spo\u017cywania ludzie przypi\u0119li szereg nowych funkcji i znacze\u0144, r\u00f3\u017cnych w zale\u017cno\u015bci od kultury i epoki. Symboliczna rola jedzenia mo\u017ce zosta\u0107 podzielona na 3 zasadnicze funkcje: wsp\u00f3\u0142tworzy nasz obraz Ja, stanowi o to\u017csamo\u015bci kulturowej i jest \u015brodkiem komunikacji.<\/p>\n\n\n\n Tak prosta rzecz po wyposa\u017ceniu jej w g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0119 sta\u0142a si\u0119 nagle centralna dla poczucia to\u017csamo\u015bci. Na pewno ka\u017cdy s\u0142ysza\u0142 powiedzenie \u201ejeste\u015b tym, co jesz\u201d. Jest w nim wiele prawdy. Wyobra\u017a sobie osob\u0119 z kubeczkiem kawy z drogiej sieci kawiarni. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142by\u015b w stanie na tej tylko podstawie okre\u015bli\u0107 wiele cech jej osobowo\u015bci czy oceni\u0107, na ile jej pogl\u0105dy s\u0105 zbie\u017cne z twoimi. To samo tyczy si\u0119 osoby przynosz\u0105cej domowe obiady do pracy czy doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny pij\u0105cego soczek dla dzieci \u2013 co by\u015b o nich pomy\u015bla\u0142?<\/p>\n\n\n\n Konkretne potrawy czy kontekst ich spo\u017cywania uruchamiaj\u0105 w nas pod\u015bwiadome stereotypy i opinie o jedz\u0105cym. Jak to w stereotypach, cz\u0119\u015b\u0107 naszych spostrze\u017ce\u0144 o drugiej osobie b\u0119dzie uzasadniona, a cz\u0119\u015b\u0107 nie. Jednak mimo wszystko trzeba by\u0107 \u015bwiadomym, \u017ce to, co spo\u017cywamy, odzwierciedla nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i kreuje nasz wizerunek w oczach innych. Dodatkowo, Freud postulowa\u0142, \u017ce ju\u017c akt karmienia jest kluczowy dla socjalizacji i formacji to\u017csamo\u015bci dziecka. Margaret Mead natomiast twierdzi\u0142a, \u017ce dzi\u0119ki karmieniu nabywa ono przekona\u0144 o hojno\u015bci \u015bwiata lub jej braku. Samo karmienie piersi\u0105 to pierwszy krok ku wyzbyciu si\u0119 dzieci\u0119cego egocentryzmu. Niemowl\u0119 zaczyna odr\u00f3\u017cnia\u0107, \u017ce matka jest kim\u015b zupe\u0142nie oddzielnym, a jedzenie pochodzi ze \u015bwiata zewn\u0119trznego.<\/p>\n\n\n\n Ludzie wykorzystuj\u0105 pokarm nie tylko do zaakcentowania w\u0142asnej, indywidualnej to\u017csamo\u015bci. Tak samo s\u0142u\u017cy on do zasygnalizowania przynale\u017cno\u015bci do grupy i odr\u00f3\u017cnienia jej od innych spo\u0142eczno\u015bci. Ka\u017cdy z nas s\u0142ysza\u0142 o \u201emakaroniarzach\u201d czy \u201e\u017cabojadach\u201d \u2013 wyra\u017ceniach u\u017cywanych do okre\u015blenia obywateli obcych nacji. To, co wchodzi w sk\u0142ad codziennego menu, oddziela nie tylko \u201dinnych\u201d od \u201enaszych\u201d, ale te\u017c bogatych od ubogich lub wskazuje r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy p\u0142ciami, plemionami, klasami spo\u0142ecznymi, pogl\u0105dami, tradycjami czy religiami. Nie istnieje chyba pokarm, kt\u00f3ry by\u0142by uniwersalny \u2013 odpowiedni dla ka\u017cdego, w ka\u017cdym miejscu i czasie, a wi\u0119c b\u0119d\u0105cy symbolem cz\u0142onkowstwa globalnej spo\u0142eczno\u015bci. Nawet chleb, mog\u0105cy si\u0119 wydawa\u0107 absolutn\u0105 podstaw\u0105, w og\u00f3le nie musi pojawia\u0107 si\u0119 w jad\u0142ospisach kraj\u00f3w azjatyckich.<\/p>\n\n\n\n Jest on natomiast wa\u017cnym symbolem w wierze chrze\u015bcija\u0144skiej. Tutaj spo\u017cycie op\u0142atka oznacza przyj\u0119cie cia\u0142a Chrystusa, czyli niejako wch\u0142oni\u0119cie i przej\u0119cie warto\u015bci i przekazu tej religii. Tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 potraw spo\u017cywanych podczas religijnych \u015bwi\u0105t niesie za sob\u0105 symboliczne znaczenie. Znamienny jest nie tylko ich rodzaj, ale te\u017c czas ich spo\u017cycia (np. wigilijna pierwsza gwiazdka) czy ilo\u015b\u0107 (dwana\u015bcie potraw na wz\u00f3r dwunastu aposto\u0142\u00f3w). Po\u017cywienie i posi\u0142ki rodzinne odgrywaj\u0105 wi\u0119c zasadnicz\u0105 rol\u0119 w ustanawianiu to\u017csamo\u015bci religijnej.<\/p>\n\n\n\n W og\u00f3le sam akt spo\u017cywania w grupie ma dla nas wa\u017cne spo\u0142eczne znaczenie, nie tylko religijne. Jedzenie razem jest oznak\u0105 wsp\u00f3lnoty, a osoba kt\u00f3ra nie chce podzieli\u0107 si\u0119 jedzeniem najprawdopodobniej \u017ale ci \u017cyczy. To swego rodzaju sytuacja intymno\u015bci i poufno\u015bci, oznaka zaufania. Raczej nie spo\u017cywa si\u0119 posi\u0142k\u00f3w z wrogami. Co wi\u0119cej, Neumark-Szrainer i in. dowiedli, \u017ce posi\u0142ki rodzinne pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 ochronn\u0105 w rozwoju zaburze\u0144 od\u017cywiania \u2013 m\u0142odzie\u017c spo\u017cywaj\u0105ca je minimum 5 razy tygodniowo jest mniej nara\u017cona na skrajn\u0105 kontrol\u0119 masy cia\u0142a. Je\u017celi wi\u0119c mamy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, by\u0107 mo\u017ce warto pomy\u015ble\u0107 nad wprowadzeniem ich we w\u0142asnym domu.<\/p>\n\n\n\n Pokarm i jego spo\u017cycie cz\u0119sto komunikuje r\u00f3wnie\u017c w\u0142adz\u0119 i jej podzia\u0142. Jest punktem centralnym polityki wielu kraj\u00f3w. Rz\u0105d chc\u0105cy kreowa\u0107 si\u0119 na dobrego opiekuna mo\u017ce podkre\u015bla\u0107 dobrobyt w pa\u0144stwie, szczyc\u0105c si\u0119 ma\u0142\u0105 liczb\u0105 g\u0142oduj\u0105cych czy wprowadzaj\u0105c programy zapobiegaj\u0105ce niedo\u017cywieniu(szkolne obiady, paczki \u017cywno\u015bciowe). Rz\u0105dy autorytarne z kolei wykorzystuj\u0105 gro\u017ab\u0119 g\u0142odu, by podtrzyma\u0107 w\u0142adz\u0119 i zaznaczy\u0107 rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy elit\u0105 j\u0105 sprawuj\u0105c\u0105(kt\u00f3ra cz\u0119sto je du\u017co i na bogato) a biednymi masami, kt\u00f3re s\u0105 od niej ca\u0142kowicie zale\u017cne.<\/p>\n\n\n\n Jednak mo\u017ce to dzia\u0142a\u0107 r\u00f3wnie\u017c w drug\u0105 stron\u0119, poniewa\u017c \u015bwiadoma odmowa po\u017cywienia s\u0142u\u017cy symbolicznemu odzyskiwaniu w\u0142adzy nad \u015bwiatem. Wi\u0119\u017aniowie polityczni lub strajkuj\u0105cy g\u0142oduj\u0105 celowo, by wymusi\u0107 pewne ust\u0119pstwa i upokorzy\u0107 rz\u0105dz\u0105cych. Podobnie osoby anorektyczce mog\u0105 u\u017cywa\u0107 niejedzenia by upewni\u0107 si\u0119 we w\u0142asnej sprawczo\u015bci, silnej woli i samokontroli.<\/p>\n\n\n\n Po\u017cywienie odzwierciedla te\u017c w\u0142adz\u0119 w rodzinie. W rodzinach patriarchalnych to m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 obs\u0142ugiwani przy stole przez kobiet\u0119 i to im przys\u0142uguj\u0105 wi\u0119ksze porcje posi\u0142k\u00f3w czy wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 mi\u0119sa. W jednym z bada\u0144 mieszkanki Stan\u00f3w Zjednoczonych donosi\u0142y, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani przejmuj\u0105 nad nimi w\u0142adz\u0119 poprzez uwagi, \u017ce jedz\u0105 zbyt du\u017co lub s\u0105 zbyt grube. Du\u017co z nich czuje sie zawstydzone jedzeniem przed m\u0119\u017cczyzn\u0105, wi\u0119c gdy proponuj\u0105 posi\u0142ek, zazwyczaj same go nie jedz\u0105, daj\u0105c m\u0119\u017cczy\u017anie przyjemno\u015b\u0107, kt\u00f3rej odmawiaj\u0105 sobie na jego rzecz. Cho\u0107 w innych kulturach pulchno\u015b\u0107 jest pozytywnie kojarzona z p\u0142odno\u015bci\u0105, wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105, to Amerykanie kultywuj\u0105 swoje cia\u0142o jako wyraz indywidualizmu, a skupienie na chudo\u015bci jest wyrazem samokontroli.<\/p>\n\n\n\n Po\u017cywienie jest tak\u017ce \u015brodkiem wyra\u017cania konflikt\u00f3w interpersonalnych. Od matek oczekuje si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 dostarcza\u0107 zdrowe produkty swoim rodzinom, a same odm\u00f3wi\u0105 sobie jedzenia, by utrzyma\u0107 smuk\u0142\u0105 sylwetk\u0119. W badaniach dowiedziono, \u017ce w tre\u015bciach medialnych skierowanych do kobiet umieszcza si\u0119 wielokrotnie wi\u0119cej reklam dotycz\u0105cych s\u0142odyczy i jedzenia ni\u017c w tych dla m\u0119\u017cczyzn. Kobieta powinna upiec rodzinie ciasto, jednocze\u015bnie sama zadowalaj\u0105c si\u0119 sa\u0142atk\u0105. Pokarm uciele\u015bnia te\u017c konflikt mi\u0119dzy zdrowiem a przyjemno\u015bci\u0105. Kobiety chc\u0105 dla dzieci i m\u0119\u017ca jak najlepiej, jednocze\u015bnie chc\u0105c dostarczy\u0107 zadowolenia. Jak wi\u0119c podawa\u0107 zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, kiedy rodzina woli na obiad pizz\u0119?<\/p>\n\n\n\n Okres oko\u0142o\u015bwi\u0105teczny, kiedy to kolejne potrawy ju\u017c nie mieszcz\u0105 si\u0119 w lod\u00f3wce, mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c szczeg\u00f3lnie trudny dla \u017cywicielek rodziny. Je\u017celi kiedykolwiek zastanawia\u0142e\u015b si\u0119, jakim cudem kto\u015b mo\u017ce zapa\u015b\u0107 na zaburzenia od\u017cywiania, my\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c znasz odpowied\u017a. Jedzenie to nie tylko zbi\u00f3r substancji od\u017cywczych. To symbol wa\u017cny dla jednostki i kultury, wpl\u0105tany w ca\u0142\u0105 sie\u0107 znacze\u0144. Niejednokrotnie powoduje to sprzeczno\u015bci i nierozwi\u0105zywalne konflikty, co wzbudza poczucie winy i utraty kontroli \u2013 a st\u0105d ju\u017c niedaleko do b\u0142\u0119dnego ko\u0142a zaburzonego od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie przyk\u0142ada \u017cadnej wagi do ukrytego znaczenia jedzenia i sposobu jego spo\u017cywania. Jaka\u017c filozofia mo\u017ce si\u0119 kry\u0107 za zaspokajaniem biologicznej potrzeby? Jednak wbrew pozorom zaspokajanie g\u0142odu to najmniej istotna funkcja jedzenia, bowiem posiada ono ca\u0142\u0105 gam\u0119 symboli i znacze\u0144 organizuj\u0105cych nasze \u017cycie. TEKST ALEKSANDRA FRYDRYSIAK Po\u017cywienie jest odpowiedzi\u0105 na jedn\u0105 z najbardziej podstawowych potrzeb […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-107","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\n\n\n\n\n
Posi\u0142ki rodzinne pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 ochronn\u0105<\/strong> w rozwoju zaburze\u0144 od\u017cywiania \u2013 m\u0142odzie\u017c spo\u017cywaj\u0105ca je minimum 5 razy tygodniowo<\/strong> jest mniej nara\u017cona na skrajn\u0105 kontrol\u0119 masy cia\u0142a.<\/h4>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n
Od matek oczekuje si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 dostarcza\u0107 zdrowe produkty<\/strong> swoim rodzinom, a same odm\u00f3wi\u0105 sobie jedzenia<\/strong>, by utrzyma\u0107 smuk\u0142\u0105 sylwetk\u0119.<\/h4>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\n\n\n\n\u0179r\u00f3d\u0142a:
Counihan, C. (1999) The Anthropology of Food and Body: Gender, Meaning, and Power. <\/em>Psychology Press
Fischler, C. (1988). Food, Self and Identity. Social Science Information, <\/em>27, <\/em>275 \u2013 293
Ogden, J. (2011). Psychologia od\u017cywiania si\u0119. Od zdrowych do zaburzonych zachowa\u0144 \u017cywieniowych.<\/em>Krak\u00f3w: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"